Dopłaty dla przemysłu: część wsparcia ma trafić na inwestycje

Rekompensaty za 2025 rok mają już przyznaną kwotę

26 października URE poinformował o przyznaniu blisko 2,2 mld zł rekompensat za 2025 rok. Największa część przypadła producentom surówki, żelaza, stali i stopów żelaza; kolejne miejsca zajęły produkcja papieru i tektury oraz wytwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej. Chodzi o rekompensowanie kosztów uprawnień do emisji CO₂ przenoszonych na ceny energii elektrycznej, nie o powszechną dopłatę dla każdej firmy z wysokim rachunkiem. Komunikat potwierdza przyznanie pomocy, a nie dokonanie wszystkich wypłat. Komunikat URE i art. 1–2 ustawy z 2019 roku.

Nowy instrument stawia przed odbiorcą inne pytanie: czy dotychczasowe rekompensaty ograniczą dodatkową dopłatę i z jaką inwestycją trzeba ją powiązać? Sejm uchwalił ustawę 22 października, a 26 października połączone komisje Senatu zaproponowały przyjęcie jej bez poprawek. Druk 891 A zawiera projekt uchwały Senatu, nie potwierdzenie zakończenia prac parlamentarnych. Poniższe warunki opisują tekst ustawy rozpatrywany przez Senat, sprawdzony 27 października. Przebieg prac; sprawozdanie komisji.

Kto mieści się w projektowanym systemie

Art. 7 wymaga łącznego spełnienia warunków. Ponad połowa przychodu z działalności gospodarczej w okresie kwalifikowanym ma pochodzić z działalności o kodach PKD wskazanych w załączniku. Potrzebny jest również wpis do wykazu odbiorców przemysłowych prowadzonego na podstawie ustawy o OZE oraz prowadzenie właściwej działalności przez okres kwalifikowany i w dniach składania wniosków. Sam kod PKD w rejestrze firmy ani sam wysoki pobór energii nie wystarczą. Ustawa wymaga również spełnienia warunków dotyczących sytuacji finansowej, podatków i składek. Przewiduje wyłączenia sankcyjne oraz dodatkowe kryteria programu. Art. 7 i załącznik.

Dopłata miałaby obejmować najwyżej trzy kolejne lata. Kwalifikujące się zużycie zdefiniowano jako połowę energii zakupionej i zużytej przez przedsiębiorcę, a okres kwalifikowany jako poprzedni rok kalendarzowy. Przykładowo dla wniosku składanego w 2027 roku będzie to rok 2026, więc rekompensat za 2025 rok nie należy automatycznie traktować jako pomocy na ten sam okres. Zwykła roczna dopłata na MWh nie może przekroczyć 50% ceny RK — średniej z kwartalnych cen sprzedaży na rynku konkurencyjnym ogłaszanych przez URE. Pomoc nie może sprowadzić ceny poniżej 50 euro/MWh kwalifikującego się zużycia. To różne ograniczenia, więc zapis o 50% nie oznacza obniżenia o połowę całej faktury przedsiębiorstwa. Art. 2–3.

Jak rekompensaty wpływają na nową dopłatę

Art. 4 odnosi porównanie do tego samego okresu i zużycia energii. Ustęp 1 przewiduje wsparcie zużycia nieobjętego pomocą z ustawy z 2019 roku ani wnioskiem o jej przyznanie. Dla tego samego kwalifikującego się zużycia ustępy 2–3 określają limit: otrzymana rekompensata równa maksymalnej nowej dopłacie lub od niej wyższa wyklucza nową dopłatę na to zużycie; przy niższej rekompensacie dopłata może sięgnąć najwyżej różnicy. Nie można więc po prostu dodać pełnych kwot obu instrumentów. Szczegółowy sposób ustalania energii objętej wcześniejszą pomocą ma określić program rządowy; Biuro Legislacyjne zgłosiło też uwagę do brzmienia ust. 1. Art. 4–5; opinia, uwaga szczegółowa 2.

W 2027 roku możliwy jest szczególny wariant: art. 28 pozwala podnieść próg dopłaty o maksymalnie 20 punktów procentowych ceny RK za MWh kupioną i zużytą od 1 marca do 31 grudnia 2026 roku. Wsparcie uwzględniające ten wzrost ma własny pułap łącznej pomocy. Zwykłej reguły różnicy z art. 4 ust. 2–3 nie wolno wówczas stosować automatycznie. Ustawa przewiduje możliwość zwiększenia progu — nie przyznaje go już teraz przedsiębiorcom. Art. 28 ust. 1, 3–4.

Dopłata oznacza również zobowiązanie inwestycyjne

Przedsiębiorca miałby przeznaczyć równowartość co najmniej połowy łącznego wsparcia na określoną w programie inwestycję w Polsce, oddaną do użytkowania zasadniczo w ciągu 48 miesięcy od udzielenia pomocy. Wydłużenie do 60 miesięcy wymaga obiektywnych przyczyn technicznych uniemożliwiających dotrzymanie podstawowego terminu oraz istotnego znaczenia inwestycji dla bezpieczeństwa energetycznego, obniżenia energochłonności lub jednostkowej ceny energii. Katalog obejmuje elastyczne sterowanie poborem, elektryfikację, efektywność energetyczną, OZE zintegrowane z profilem zużycia oraz infrastrukturę elastycznej i bezpiecznej pracy instalacji. Senat wymienia także magazyny energii. Wspólną funkcją tych aktywów ma być obniżanie kosztów działania systemu lub odpowiadanie na jego potrzeby, bez zwiększania zużycia paliw kopalnych. Art. 3 ust. 9–10; opis celu ustawy.

Obowiązkowej inwestycji nie można objąć inną pomocą publiczną ani de minimis. Odrębna inwestycja na tej samej infrastrukturze może z niej korzystać, jeśli ma wyraźny zakres rzeczowy i oddzielne koszty oraz nie jest częścią obowiązku finansowanego ze wsparcia. Z kolei zwiększenia progu z art. 28 nie wlicza się do wsparcia przeznaczanego na obowiązkową inwestycję. Dla planu modernizacji znaczenie ma zatem także to, które prace i koszty są przypisane do poszczególnych źródeł pomocy. Art. 4 ust. 5–6 i art. 28 ust. 2.

Co powinno znaleźć się w ocenie firmy

Firma planująca modernizację może zacząć od zestawienia decyzji URE o rekompensatach i objętego nią okresu oraz zużycia energii z zakresem planowanej inwestycji i jej finansowaniem. To pozwoli wyodrębnić kwestie wymagające sprawdzenia według przyszłego programu, zanim dopłata zostanie uwzględniona w budżecie projektu.

Tekst przewiduje wejście ustawy w życie 1 stycznia 2027 roku, a przyjęcie programu przez Radę Ministrów w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie. Art. 30 wstrzymuje udzielanie wsparcia do ogłoszenia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym; art. 34 dodatkowo wiąże stosowanie przepisów wsparcia z wejściem w życie wskazanych zmian podatkowych. Opisane parametry służą dziś ocenie planu przedsiębiorstwa, nie potwierdzają otwartego naboru. Jego częstotliwość i szczegółowe warunki pozostawiono programowi. Art. 5, 30–31, 34–35.